De meeste bedrijven laten een pentest minimaal één keer per jaar uitvoeren. Of dat voldoende is voor jouw organisatie, hangt af van hoe snel je ICT-omgeving verandert, in welke sector je actief bent en welke risico’s je loopt. Bedrijven die regelmatig systemen aanpassen, gevoelige data verwerken of onder NIS2 vallen, hebben in de praktijk baat bij een hogere frequentie. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over pentestfrequentie, kosten en uitvoering.
Wat bepaalt hoe vaak een bedrijf een pentest nodig heeft?
Hoe vaak een bedrijf een pentest nodig heeft, wordt bepaald door vier factoren: de omvang en complexiteit van de ICT-omgeving, de sector waarin je opereert, de mate van verandering in systemen en applicaties, en de geldende wet- en regelgeving. Hoe meer van deze factoren op jou van toepassing zijn, hoe vaker een pentest zinvol is.
Hieronder de belangrijkste factoren op een rij:
- Sectorrisico: Organisaties in de zorg, financiële dienstverlening, transport en voedselproductie verwerken gevoelige of bedrijfskritische data. Dat maakt hen een aantrekkelijker doelwit voor aanvallers en vraagt om een hogere testfrequentie.
- Wettelijke verplichtingen: Bedrijven die onder de NIS2-richtlijn vallen, zijn verplicht aantoonbaar grip te houden op hun beveiliging. Een jaarlijkse pentest is daarin een logische minimumvereiste.
- Systeemwijzigingen: Elke grote aanpassing aan je netwerk, applicaties of cloudinfrastructuur introduceert potentieel nieuwe kwetsbaarheden. Na zo’n wijziging is een gerichte test verstandig.
- Eerdere incidenten: Als je organisatie eerder te maken heeft gehad met een datalek of aanval, is een hogere testfrequentie aan te raden om te verifiëren of de aangebrachte verbeteringen ook effectief zijn.
Voor kleinere MKB-bedrijven zonder bijzondere risicoprofielen is één keer per jaar vaak een realistisch en verdedigbaar uitgangspunt. Zodra meerdere van bovenstaande factoren van toepassing zijn, is twee keer per jaar of na elke grote wijziging een betere richtlijn.
Hoe vaak voert een gemiddeld bedrijf een pentest uit?
In de praktijk laten de meeste MKB-bedrijven een pentest eens per jaar uitvoeren. Grotere organisaties en bedrijven in sectoren met hogere risico’s hanteren vaker een cyclus van twee keer per jaar. Een deel van de bedrijven test nog minder frequent, vaak omdat de urgentie niet wordt gevoeld totdat er iets misgaat.
Dat laatste is een risico. Cybercriminelen werken continu, ontdekken nieuwe kwetsbaarheden en passen hun aanvalsmethoden aan. Een pentest die twee jaar geleden is uitgevoerd, zegt weinig meer over de huidige staat van je beveiliging, zeker als je in de tussentijd systemen hebt aangepast of nieuwe software hebt uitgerold.
Voor het MKB geldt als praktische richtlijn: begin met een jaarlijkse pentest als vaste cyclus. Combineer dit met een vulnerability scan tussen twee pentests in voor continu inzicht. Zo houd je de beveiligingsstatus van je netwerk het hele jaar door in beeld, zonder dat je elke maand een volledige pentest hoeft te laten uitvoeren.
Wanneer moet je buiten de vaste cyclus een extra pentest laten uitvoeren?
Buiten de vaste jaarlijkse cyclus is een extra pentest verstandig zodra er significante wijzigingen in je ICT-omgeving plaatsvinden of wanneer externe omstandigheden het risicoprofiel van je organisatie verhogen. Wacht niet tot de volgende geplande test als de situatie daarom vraagt.
Concrete situaties waarin een extra pentest zinvol is:
- Je migreert naar een nieuwe cloudinfrastructuur of breidt je bestaande cloudplatform uit
- Je introduceert een nieuw bedrijfskritisch systeem of applicatie
- Je organisatie groeit snel en het netwerk wordt uitgebreid met nieuwe locaties of gebruikers
- Er heeft een beveiligingsincident of datalek plaatsgevonden
- Een leverancier of partner meldt een kwetsbaarheid in software die jij ook gebruikt
- Je bereidt je voor op een certificeringsaudit, zoals ISO 27001 of NEN 7510
- Wetgeving zoals NIS2 verplicht je tot aantoonbare beheersing van beveiligingsrisico’s
Het uitgangspunt is simpel: als de omgeving verandert, verandert ook het aanvalsoppervlak. Een pentest die is uitgevoerd vóór een grote migratie, dekt de risico’s ná die migratie niet meer af.
Wat is het verschil tussen een pentest en een vulnerability scan?
Een vulnerability scan is een geautomatiseerde controle die bekende kwetsbaarheden in systemen en software identificeert. Een pentest gaat een stap verder: een specialist simuleert een echte aanval en probeert actief in te breken om te toetsen of kwetsbaarheden ook daadwerkelijk te misbruiken zijn. De twee methoden vullen elkaar aan en vervangen elkaar niet.
Het verschil in de praktijk:
- Vulnerability scan: Snel, geautomatiseerd, relatief goedkoop. Geeft een overzicht van bekende technische zwaktes. Voert geen aanval uit, toetst niet op impact.
- Pentest: Handmatig uitgevoerd door een specialist, tijdsintensiever en grondiger. Simuleert een realistische aanval, combineert meerdere kwetsbaarheden en toont aan wat een aanvaller concreet kan bereiken.
Voor een volledig beeld van je beveiliging gebruik je beide. Een vulnerability scan is nuttig als periodieke controle tussen pentests in. Een pentest geeft dieper inzicht en is onmisbaar als je wilt weten hoe bestand je organisatie is tegen een gerichte aanval. Denk aan de vulnerability scan als een regelmatige bloeddrukcontrole en aan de pentest als een uitgebreid medisch onderzoek.
Wat kost een pentest voor een MKB-bedrijf?
De kosten van een pentest voor een MKB-bedrijf liggen doorgaans tussen de 1.500 en 10.000 euro, afhankelijk van de omvang van de test, het aantal systemen en applicaties dat wordt getest en de diepgang van de opdracht. Een gerichte test op één applicatie of netwerksegment is goedkoper dan een volledige penetratietest van de gehele ICT-infrastructuur.
Factoren die de prijs bepalen:
- Scope: Hoe meer systemen, applicaties of netwerksegmenten worden meegenomen, hoe hoger de kosten.
- Type test: Een black box test (zonder voorkennis) vraagt meer tijd dan een white box test waarbij de tester al inzicht heeft in de infrastructuur.
- Diepgang van de rapportage: Een uitgebreid rapport met concrete aanbevelingen en een hertest vraagt meer uren dan een basisrapportage.
- Certificering van de uitvoerder: CCV-gecertificeerde specialisten werken volgens vastgestelde kwaliteitsnormen, wat de waarde van de test vergroot.
Zet de kosten af tegen het risico. Een datalek of ransomware-aanval kost een MKB-bedrijf al snel een veelvoud van wat een jaarlijkse pentest kost, los van reputatieschade en mogelijke boetes onder de AVG of NIS2.
Wie voert een betrouwbare pentest uit?
Een betrouwbare pentest wordt uitgevoerd door CCV-gecertificeerde specialisten die werken volgens erkende methodieken en rapporteren op een manier die voor jou als opdrachtgever begrijpelijk en bruikbaar is. Het CCV-keurmerk (Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid) is in Nederland de erkende standaard voor pentestbureaus en individuele testers.
Waar je op let bij het kiezen van een betrouwbare partij:
- CCV-certificering van de uitvoerende specialisten
- Aantoonbare ervaring in jouw sector of met vergelijkbare omgevingen
- Een heldere scope-afbakening vooraf, zodat je weet wat er getest wordt
- Een rapportage met concrete kwetsbaarheden, risicoclassificaties en aanbevelingen
- De mogelijkheid tot een hertest na het doorvoeren van verbeteringen
Vraag altijd naar referenties en controleer of de partij ook na de test ondersteuning biedt bij het oplossen van gevonden kwetsbaarheden. Een pentest zonder opvolging heeft beperkte waarde.
Hoe wij helpen met pentesten en cybersecurity
Wij werken samen met ThreadStone, een partij met CCV-gecertificeerde specialisten, voor het uitvoeren van periodieke pentesten. Deze testen simuleren realistische aanvallen op jouw ICT-omgeving en leveren een overzichtelijk rapport op met kwetsbaarheden en concrete aanbevelingen. Dat is niet het enige wat we bieden op het gebied van cybersecurity voor het MKB:
- Pentesten uitgevoerd door CCV-gecertificeerde specialisten van ThreadStone
- ThreadScan voor actieve monitoring van je online systemen
- ThreadDefense voor monitoring van Microsoft 365-omgevingen, werkplekken en servers
- Security 0-meting: een assessment dat de huidige staat van je beveiliging in kaart brengt, inclusief infrastructuur, processen en bewustzijnsniveau van medewerkers
- Awareness-trainingen via het KnowBe4-platform, inclusief phishingsimulaties en e-learnings
- Begeleiding bij NIS2-compliance en het behalen van het NIS2 Quality Mark
We zijn ISO 27001 en NEN 7510 gecertificeerd en treden op als probleemeigenaar: van de eerste analyse tot de opvolging na een test. Wil je weten hoe jouw organisatie er nu voor staat? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek of vraag direct een Security 0-meting aan.
Related Articles
- Welke sectoren worden het vaakst getroffen door ransomware in Nederland?
- Hoe beveilig je een draadloos zakelijk netwerk tegen ongewenste indringers?
- Wat zijn de meest voorkomende cyberdreigingen voor Nederlandse bedrijven?
- Wat is het verschil tussen een hacker en een cybercrimineel?
- Wat is het verschil tussen een VPN en een firewall en heb je beide nodig?